दमक, झापा । नेपाली राजनीतिको ‘हाइ–प्रोफाइल’ भिडन्तको रूपमा हेरिएको झापा–५ को चुनावी मैदान यतिबेला निकै तातेको छ। नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको दशकौँदेखिको गढ मानिने यस क्षेत्रमा काठमाडौँ महानगरका पूर्व मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन) को इन्ट्रीले देशभर नयाँ तरंग पैदा गरेको छ।
बिज्ञापन
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) बाट प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारका रूपमा अघि सारिएका बालेनले ओलीलाई ४ हजारभन्दा बढी मतान्तरले हराउने दाबीसहितको रणनीतिक योजना सार्वजनिक भएको छ। बालेनका सहयोगी र रास्वपाका नेताहरूले गरेको गहिरो राजनीतिक ‘इन्जिनियरिङ’ र ग्राउन्ड रिपोर्टका आधारमा बालेनको जित सुनिश्चित हुनुका सात मुख्य कारणहरू यसप्रकार छन्:
बिज्ञापन
१. वैज्ञानिक ग्राउन्ड रिपोर्ट र युवा जनमत
बालेनले झापा रोज्नु कुनै भावनात्मक निर्णय नभई तथ्यमा आधारित रहेको बुझिएको छ। उम्मेदवारी घोषणा हुनुअघि नै उनको प्राविधिक टोलीले झापाका चिया पसलदेखि सुकुम्बासी बस्तीसम्म पुगेर सूक्ष्म जनमत संकलन गरेको थियो। गत २०७९ को चुनावमा रास्वपाले झापा–५ मा पाएको १८ हजार २०५ समानुपातिक मत र अहिले थपिएका करिब ९ हजार नयाँ ‘जेनजी’ मतदाता बालेनको मुख्य शक्ति हुन्। परम्परागत पार्टीका मतदातामा देखिएको वितृष्णा र बालेनको ‘क्रेज’ ले ओलीको विरासत संकटमा पर्न सक्ने आँकलन गरिएको छ।
२. ‘भावी प्रधानमन्त्री’ भर्सेस ‘पूर्वप्रधानमन्त्री’
नेपाली राजनीतिमा शीर्ष नेताहरू अक्सर सुरक्षित क्षेत्र खोज्छन्। तर, बालेनले “देश हाँक्ने सपना देख्नेले ठूलो चुनौतीसँग भिड्नुपर्छ” भन्दै ओलीको किल्ला रोजेका छन्। यो भिडन्तले बालेनलाई केवल एक सांसद उम्मेदवार मात्र नभई सिधै राष्ट्रिय कदको नेता र ओलीको विकल्पका रूपमा स्थापित गरिदिएको छ। दुई प्रधानमन्त्रीका दावेदारबीचको यो लडाइँले मतदातामा नयाँ उत्साह भरेको छ।
बिज्ञापन
३. ‘जायन्ट किलर’ बन्ने रणनीतिक दाउ
काठमाडौँ वा महोत्तरीमा जित्नु बालेनका लागि सहज हुन्थ्यो, तर ओलीलाई उनकै गढमा चुनौती दिनुले विश्वव्यापी ध्यान खिचेको छ। यदि बालेनले झापामा ओलीलाई हराएमा त्यो नेपाली राजनीतिका लागि ‘बर्लिनको पर्खाल ढलेजस्तै’ एउटा ठूलो क्रमभंग हुने विश्लेषण गरिएको छ। यही ‘जायन्ट किलर’ को ट्याग भिरेर आधुनिक राजनीतिक इतिहास लेख्ने उनको दाउ छ।
४. रास्वपासँगको सांगठनिक गठजोड
बालेन यसपटक स्वतन्त्र मात्र नभई रास्वपाको सांगठनिक शक्तिसहित मैदानमा छन्। रास्वपाका सभापति रवि लामिछानेसँगको सात बुँदे सहमतिपछि पार्टीको सम्पूर्ण संयन्त्र झापा–५ मा केन्द्रित भएको छ। रास्वपाको सांगठनिक जालो र बालेनको व्यक्तिगत छवि मिल्दा यसले एमालेको परम्परागत भोट बैंकमा ठूलो पहिरो जान सक्ने देखिएको छ।
५. गफ भर्सेस डेलिभरी (परिणाम)
केपी ओलीका उखानटुक्का र सपनाहरूका विरुद्ध बालेनले आफ्नो ‘इन्जिनियरिङ’ र काठमाडौँमा देखाएको प्रशासनिक सफलतालाई एजेन्डा बनाएका छन्। झापा–५ का सुकुम्बासी समस्या, नदी कटान र अधुरा भौतिक पूर्वाधारका समस्यालाई उनले “उखानटुक्काको रेल कि देखिने काम र सुशासन?” भन्ने धारिलो प्रश्नमार्फत मतदातामाझ लैजाँदैछन्।
६. जात र भूगोलभन्दा माथिको साझा नेतृत्व
मधेसी मूलको युवाले झापा जस्तो पहाडी बाहुल्य क्षेत्रमा आएर शक्तिशाली नेतासँग भिड्नुलाई राष्ट्रिय एकताको कडी मानिएको छ। बालेनले आफूलाई कुनै एक क्षेत्र वा जातिको नभई सिंगो नेपालको साझा नेताका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। यसले पहाड र मधेसबीचको भावनात्मक दूरी कम गर्ने र उनलाई सर्वस्वीकार्य राष्ट्रिय नेता बनाउने आधार तय गरेको छ।
७. ‘हाइ रिस्क, हाइ रिवार्ड’ को सिद्धान्त
बालेनले लिएको यो जोखिमले उनलाई देशभरका युवाहरूको निर्विकल्प ‘आइकन’ बनाएको छ। झापा–५ मा हार्दा पनि उनले साहसी योद्धाको सम्मान पाउनेछन् भने जित्दा सिधै देशको कार्यकारी प्रमुख बन्ने वैधानिकता र जनमत प्राप्त गर्नेछन्। यही “क्याल्कुलेटेड रिस्क” नै बालेनको जितको अन्तिम र बलियो कडी हो।
झापा–५ को यो निर्वाचन केवल एउटा सिटका लागि मात्र नभई स्थापित राजनीतिक सत्ताको ‘अहंकार’ विरुद्धको एउटा ठूलो विद्रोहको रूपमा हेरिएको छ। अबको केही सातामा झापाका मतदाताले गर्ने फैसलाले नेपाली राजनीतिको नयाँ र अमिट रेखा कोर्ने निश्चित छ।
